• تاريخ: چهار شنبه 3 شهريور 1389

سید محمدباقر درچه‏ای


           
مرجع عالیقدر و زاهد وارسته آیت‏الله العظمی علامه سید محمدباقر درچه‏ای، در سال 1264 هجری قمری در درچه اصفهان به دنیا آمد. پدرش سید مرتضی از واعظان وارسته آن دیار محسوب می‏شد.
  
تحصيل و تدریس
  
مرحوم درچه‏ای با سپرى شدن دوران كودكي، با توجه به استعداد و هوش ذاتى كه داشت، توانست پس از گذراندن مراحلى از فقه و اصول در محضر پدرش در 13 سالگى به تحصيل در حوزه علميّه اصفهان روى آورد و با موفقيت مدارج علمى را طى كند و از محضر اساتيد بزرگ اصفهان استفاده نماید. همچنين ايشان توانست در علوم رايج آن زمان مثل: منطق، معاني، بيان، حساب و هندسه، هيئت و نجوم، طب، فلسفه و عرفان، محققانه به پيش برود.
  
علامه سيد محمدباقر بعد از اینکه از اساتید اصفهان کسب علم نمود برای ادامه تحصیل در سال 1291 قمری به نجف اشرف مشرف شد و حدود دوازده سال در آن دیار از بزرگان علم و معرفت به کسب علم پرداخت.
  
سرانجام اين عالم بزرگوار در سال 1303قمري به موطن خود بازگشت و در اصفهان به تدریس و تبلیغ پرداخت. علّامه سيد محمّدباقر درچه‌اى در مدرسه نيم آور به تدريس آموخته‌هاى خود پرداخت. حضور استادان با سواد و باتقوايى همچون ایشان سبب شد تا مردم فرزندان خود را براى تحصيل در اين حوزه تشويق كنند. علّامه درچه‌اى به اتفاق آخوند عبدالكريم گزي، در اين مدرسه فقه و اصول تدريس مي‌كردند و شور و حرارت ويژه‌اى در بين طلاب ايجاد كرده بودند.
  
اساتيد
  
اساتيد اين مرجع عالي‏مقام عبارتند از: مولى محمّد معروف به ميرزا ابوالمعالي، ميرزا محمّدحسن نجفى اصفهانى، حاج شيخ محمّدباقر نجفى، ميرزا محمّدباقر موسوى خوانسارى چهار سوقي، آيت‏الله سيد حسين كوه كمرى، ميرزاى شيرازى، ميرزا حبيب‏الله رشتي و بسیاری از بزرگان دیگر.
  
شاگردان
  
شاگردان این مدرس سخت‏کوش نیز همگی از بزرگان و علمای به نام تاریخ شیعه هستند که برخی از این فضلاء عبارتند از: آيت‏الله شهيد سيد حسن مدرس، آيت‏الله العظمى حاج سيد حسين بروجردى، آيت‏الله العظمي سيد ابوالحسن اصفهانى، آيت‏الله حاج ميرزا علي آقا شيرازى، آيت‏الله حاج‏آقا رحيم ارباب، مرحوم آقا نجفى قوچانى، آيت‏الله سيد عبدالحسين طيب، سيد محمّدعلى ابطحي،، ميرزا مهدى بيدآبادي اصفهاني، سيد فخرالدين خوانساري، محمّدعلى يزدى و بسیاری از بزرگان دیگر.
  
تألیفات
  
از این عالم بزرگ و مرجع عظیم‏الشأن آثار گرانمایه‏ای نیز به یادگار مانده است که برخی از این تألیفات عبارتند از: يك دوره فقه و اصول، حاشيه بر متاجر شيخ انصارى، حاشيه بر مناسك، رساله‌اى در جبر و تفويض، حواشى بر رساله عمليه، حاشيه‌اى برمكاسب شيخ انصاري، رساله عمليه، حاشيه بر اصول دين، تقريرات اصوليه و دیگر کتب ارزشمند.
  
جدیت در درس
  
چنانچه در گفتار شاگردان این مرد بزرگ آمده است در عرض حدود چهل سال تدریس مرحوم درچه‏ای حتی یک‏روز نشده است که ‏ایشان درس را تعطیل کنند. چنانچه یکی از شاگردان ایشان می‏گوید: "بر سر درس بودیم و استاد سخن می‏پرداخت ناگهان مردی روستایی از اهل محل آقا درحاشیه مجلس درس پیدا شد و شروع کرد جویده جویده و به تمجمج‏ مطالبی را عنوان کردن، ناگهان استاد سر خود را بلند کرد و گفت: والده‏ام مرحوم شده‏اند؟ خدا بیامرزدشان، مرد روستایی به ‏اشاره سر پاسخ مثبت داد همه فهمیدند که استاد مادر خود را ازدست داده است ولی درس هم چنان ادامه یافت. البته پس از ختم ‏درس آقا رفت که به وظایف خود عمل کند."
  
همچنین آیت‏الله عبدالحسین طیب‏ در باب جدیت و نظم مرحوم درچه‏ای می‏گوید: "یازده سال در درس خارج آقا سید محمدباقر درچه‏ای شرکت کردم، درتمامی این مدت فقط یک بار درس ایشان تعطیل شد که در آن هم‏چاره‏ای نبود، زیرا یک روز درس اول را گفته بود که خبر آوردند برادر شما آقا سید محمدحسین درچه‏ای فوت کرده است، آقا فرمود خدا رحمتش کند، خواست درس دوم را شروع کند که گفتند: آقا ایشان وصیت کرده است، شما بر جنازه‏اش نماز بگذارید، ازاین روی ناچار شدند و درس را تعطیل کردند."
  
زهد استاد
  
حالات و رفتار اين بزرگوار و مراتب زهد و قدس و تقواى كم نظيراو همواره در تربيت اخلاقى دانشوران با استعداد تأثير شگرف و ژرف داشته است. اگر چيزى از اين فقيه بزرگوار مي‌پرسيدند و او نمي‌دانست با صراحت اظهار مي‌داشت: نمى دانم. و اين لفظ را بلند مي‌گفت تا شاگردان ياد بگيرند، عارشان نيايد.
  
همچنین برخي گفته‏اند مرحوم آیت‏الله درچه‏ای در قنوت نماز شب ‏دعای ابوحمزه ثمالی را با حالت ایستاده می‏خواند.
  
وفات يا شهادت
  
سرانجام این مرجع بزرگوار و فقیه سترگ در بیست‏وهشتم ربیع‏الثانی سال 1342 هجری قمری در سن 78 سالگی در درچه اصفهان از دنیا رفت. علت درگذشت ایشان را برخی سکته مغزی و برخی نیز اینطور نوشته‏اند که‏این مرد عمل توسط مزدوران رضاشاه به شهادت رسیده است.
  
بعد از رحلت مرحوم آیت‏الله درچه‏ای، بدن مطهرشان به اصفهان منتقل شد و بعد از تشییع باشکوهی، پیکر پاکشان در تخت‏فولاد اصفهان و جلوی قبر مطهر ملاعبدالکریم گزی به خاک سپرده شد.
  
 
  
سید محمد ناظم زاده
 
 
 
Copyright © 2009 The AhlulBayt World Assembly . All right reserved